همرنگیای که یکسویه است
مطالعهای کوچک که در نشریهٔ Biological Psychology منتشر شده نشان میدهد افراد با اضطراب اجتماعی بالا بهشدت مستعد آناند که هیجانهای خود را با بازخورد منفی همتایانشان هماهنگ کنند — گرایشی که ثبت فعالیت مغزی هم آن را تأیید میکند.
اضطراب اجتماعی ترکیبی است از ترس شدید از ارزیابی منفی دیگران و انگیزهٔ نیرومند برای پذیرفته شدن. این کشمکش روانی اغلب افراد را به همرنگی با هنجارهای گروه، بهمثابه راهبردی دفاعی در برابر طرد، سوق میدهد. پژوهشهای پیشین بیشتر بر تغییر عقاید بیرونی تمرکز داشتهاند؛ این مطالعه سراغ پدیدهای عمیقتر رفته است: همرنگی هیجانی، یعنی زمانی که فرد احساسات پیشبینیشدهٔ درونی خود را با هیجان اطرافیان تطبیق میدهد.
طراحی آزمایش
پژوهشگران ۴۴ بزرگسال جوان را به کار گرفتند؛ نیمی نمرهٔ بالا و نیمی نمرهٔ بسیار پایین در پرسشنامهٔ صفات اضطراب اجتماعی داشتند. شرکتکنندگان با کلاهی مجهز به الکترود مقابل نمایشگر مینشستند و ۳۰۰ تصویر از صحنههای اجتماعی مختلف را میدیدند؛ نیمی خنثی و نیمی تهدیدآمیز یا منفی.
آنها باید خود را جای فرد حاضر در صحنه تصور میکردند و میزان خوشایندی یا ناخوشایندی احساس خود را روی مقیاسی نهدرجهای نمره میدادند. بلافاصله پس از ثبت پاسخ، صفحهای نمایش داده میشد که ظاهراً میانگین نمرهٔ ۲۰۰ دانشجوی دیگر را نشان میداد. در واقع این بازخورد از پیش برنامهریزی شده بود: در یکسوم موارد با نمرهٔ شرکتکننده یکسان، در یکسوم اندکی مثبتتر و در یکسوم اندکی منفیتر.
پس از وقفهای ۳۰ دقیقهای، شرکتکنندگان همان تصاویر را دوباره نمره میدادند، اینبار بدون دیدن هیچ بازخوردی.
آنچه یافت شد
تفاوت از همان ابتدا آشکار بود: افراد با اضطراب اجتماعی بالا حتی صحنههای خنثی را بسیار منفیتر از گروه دیگر نمره دادند. این نشان میدهد آنها سوگیری منفینگری تعمیمیافتهای دارند که حتی در موقعیتهای بیخطر هم احساس ناخوشایند را پیشبینی میکند.
اما الگوی همرنگی نامتقارن بود. وقتی به آنها گفته میشد همتایانشان صحنهای را ناخوشایندتر از خودشان ارزیابی کردهاند، نمرهٔ دوم خود را بهشدت پایین میآوردند. وقتی بازخورد مثبتتر از ارزیابی خودشان بود، آن را عمدتاً نادیده میگرفتند. به بیان دیگر، آنها بهصورت گزینشی اطلاعاتی را جذب میکردند که ترسهایشان را تأیید میکرد.
ثبت امواج مغزی توضیحی زیستی برای این رفتار فراهم کرد. هنگام دیدن بازخورد منفیتر، مغز این افراد جهشی بزرگ در سیگنال الکتریکی دیرهنگام مرتبط با تلاش ذهنی نشان میداد. آنها صرفاً گروه را تقلید نمیکردند، بلکه فعالانه دربارهٔ اختلاف اجتماعی بیشاندیشی میکردند.
محدودیتها
- مطالعه از تصاویر ثابت و اعداد از پیش برنامهریزیشده برای شبیهسازی فشار همتایان استفاده کرد، حال آنکه نفوذ اجتماعی واقعی پویاست.
- نمونهٔ شرکتکنندگان عمدتاً زن بود.