چارچوب جدید برای درک معنای واژگان
پژوهشگران دانشگاه ورمنت الگویی غیرمنتظره در زبان انسان کشف کردهاند که نظریه علمی پذیرفتهشده برای بیش از ۷۰ سال را با چالش مواجه میکند. یافتههای این مطالعه که در نشریه ساینس ادونسز منتشر شده است، نشان میدهد معنای واژهها بیش از آنکه تحت تأثیر احساسات باشد، توسط درک انسان از قدرت، خطر و نظم شکل میگیرد. این پژوهش روش جدیدی به نام اوسیومتریکس را معرفی میکند که با ابزارهای ریاضی به سنجش معنای بنیادی زبان میپردازد.
عبور از مدل سنتی VAD
از دهه ۱۹۵۰ میلادی، بخش عمدهای از درک علمی درباره معنای واژهها بر چارچوب توسعهیافته توسط چارلز آزگود، روانشناس، و همکارانش استوار بوده است. این چارچوب که به مدل VAD معروف است، معنا را از طریق سه بعد عاطفی توصیف میکند: والنس (مثبت در برابر منفی)، برانگیختگی (هیجانزده در برابر آرام)، و تسلط (کنترلکننده در برابر سلطهپذیر). این رویکرد تأثیر گستردهای در روانشناسی، زبانشناسی و هوش مصنوعی، بهویژه در سامانههای تشخیص لحن عاطفی متون داشته است.
با این حال، تحلیل میلیاردها مورد استفاده از بیش از ۲۰۰۰۰ واژه در متون واقعی نشان داد که بعدهای مدل سنتی برخلاف تصور پیشین، مستقل از یکدیگر نیستند. پژوهشگران دریافتهاند که معنای واژهها را میتوان با سه بعد مستقل دیگر با دقت بیشتری توصیف کرد: قدرت (ضعیف در برابر قدرتمند)، خطر (امن در برابر خطرناک)، و ساختار (منظم در برابر آشفته). این چارچوب جدید که با حمایت بنیاد ملی علوم ایالات متحده، گوگل، مسمیوچوال و دیگر نهادها انجام شده، بیش از ۹۰ درصد از تغییرات در معنای سنجششده واژگان را توضیح میدهد، در حالی که مدل سنتی VAD تنها حدود ۷۲ درصد آن را پوشش میداد.
تورش امنیت و اصل پولیانا
یکی از غافلگیرکنندهترین کشفیات این پژوهش، فراوانی بسیار بیشتر واژههای مرتبط با امنیت نسبت به واژههای مربوط به خطر در ارتباطات روزمره است. این یافته توضیحی جدید برای «اصل پولیانا» ارائه میدهد؛ اصلی که تمایل زبان انسان به سمت واژگان مثبت را توصیف میکند. پیش از این تصور میشد این تمایل ناشی از گرایش به ابراز احساسات مثبت است، اما تحلیل جدید نشان میدهد این مثبتگرایی در واقع بازتابی یکبعدی از تورش بنیادیتر امنیت است.
پیتر دادز، مدیر موسسه سیستمهای پیچیده دانشگاه ورمنت و نویسنده ارشد مطالعه، اشاره میکند که بیان امنیت برای همه زبانها حیاتی است. این احتمال وجود دارد که ساختار زبان انسان منعکسکننده فشارهای تکاملی مرتبط با بقا باشد. واژهها علاوه بر انتقال احساسات، به تشخیص تهدیدها، ارزیابی عدم قطعیت، ایجاد اعتماد و هماهنگی رفتاری کمک میکنند.
کاربردها در هوش مصنوعی و سایر علوم
جولیا زیمرمن، پژوهشگر پسادکتری در آزمایشگاه داستان محاسباتی دانشگاه ورمنت و از همکاران مطالعه، تاکید دارد که ابعاد سهگانه قدرت، خطر و ساختار با تجربیات بنیادی زندگی همه انسانها در طول تاریخ مرتبط هستند. ابزار جدید توسعهیافته با نام اوسیومتر، میتواند معنای اساسی متون بزرگ را ارزیابی کند. این ابزار در تحلیل متون متنوعی از رمانهای جین آستین، داستانهای شرلوک هلمز اثر آرتور کونان دویل، نیویورک تایمز، ویکیپدیا، توییتر و بینوایان اثر ویکتور هوگو به کار گرفته شده است.
این یافتهها در توسعه مدلهای زبانی بزرگ، تعدیل خودکار محتوا و هوش مصنوعی اهمیت دارند. ادغام ابعاد قدرت، خطر و ساختار به سامانههای هوش مصنوعی کمک میکند ارتباطات انسانی و ارزیابی ریسک را با دقت بیشتری تفسیر کنند.
