چالش بی‌خوابی و گرایش به درمان‌های جایگزین

بی‌خوابی میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار می‌دهد و دشواری در به خواب رفتن، ماندن در حالت خواب یا بیدار شدن با احساس شادابی از نشانه‌های آن است. این اختلال علاوه بر ایجاد ناراحتی در طول شب، می‌تواند روال روزمره زندگی را مختل کرده و احتمال ابتلا به اضطراب یا افسردگی را افزایش دهد. روش‌های درمانی موجود شامل درمان شناختی رفتاری برای تغییر افکار و عادات مخل خواب، و همچنین داروهایی مانند ضدافسردگی‌ها و ضدروان‌پریشی‌ها است. با این حال، این روش‌ها برای همه افراد به یک اندازه مؤثر نیستند و همین امر زمینه را برای تمایل به گزینه‌های جایگزین فراهم کرده است.

کانابیس پزشکی به دلیل احتمال بهبود کیفیت خواب توجه زیادی را به خود جلب کرده است. برخلاف کانابیس تفریحی، محصولات پزشکی تنظیم‌شده معمولاً حاوی مقادیر مشخصی از دو ترکیب THC و CBD هستند و به شکل قرص، اسپری یا روغن تجویز می‌شوند. با وجود محبوبیت روزافزون، دانشمندان همچنان درباره مزایای واقعی آن برای مبتلایان به بی‌خوابی تردید دارند.

نتایج مرور بالینی گسترده

پژوهشگرانی از مرکز وابسته کوکران در بیمارستان ایتالیایی بوئنوس آیرس و دانشگاه مانیتوبا، ۹ مطالعه بالینی شامل ۵۳۷ بزرگسال بین ۱۸ تا ۷۶ سال را که تحت درمان بی‌خوابی بودند بررسی کردند. بیشتر این مطالعات بر روی افراد مبتلا به بی‌خوابی اولیه انجام شده بود؛ به این معنی که مشکلات خواب آن‌ها به بیماری دیگری مربوط نمی‌شد. هشت آزمایش بالینی کانابیس پزشکی تنظیم‌شده را با دارونما مقایسه کردند و یک آزمایش نیز آن را با آمی‌تریپتیلین، که نوعی داروی ضدافسردگی مورد استفاده برای مشکلات خواب است، مقایسه کرد.

نتایج حاصل از مقایسه با دارونما نشان داد که کانابیس پزشکی بهبود بالینی معناداری در کیفیت خواب، رضایت از خواب، مجموع ساعات خواب یا عملکرد روزانه ایجاد نکرده است یا میزان بهبود بسیار ناچیز بوده است. علاوه بر این، شرکت‌کنندگانی که کانابیس پزشکی دریافت کرده بودند، بیشتر از افرادی که دارونما مصرف می‌کردند دچار عوارض جانبی خفیف مانند سرگیجه و خشکی دهان شدند، هرچند به دلیل محدود بودن تعداد مطالعات، اطمینان کامل به این یافته ممکن نیست. شواهدی درباره احتمال بهبود کیفیت عمومی زندگی نیز مشاهده شد، اما این شواهد بسیار نامطمئن بودند.

علت عدم اطمینان دانشمندان

دکتر لوسیا وارلا، نویسنده اصلی این پژوهش از دانشگاه مانیتوبا در کانادا، اظهار داشت که تحقیقات موجود در حال حاضر برای پاسخ قطعی به این سؤال که آیا کانابیس پزشکی به افراد مبتلا به بی‌خوابی کمک می‌کند یا خیر کافی نیست. وی تأکید کرد که این نتیجه به معنای بی‌اثری کانابیس پزشکی نیست، بلکه بدان معناست که بر اساس شواهد موجود نمی‌توان به نتیجه‌گیری قابل اعتمادی دست یافت.

پژوهشگران میزان اطمینان خود به شواهد موجود را پایین یا بسیار پایین ارزیابی کردند. دلایل اصلی این ارزیابی شامل جمعیت کوچک مطالعات، نتایج متناقض و سوگیری‌های احتمالی در اجرای آزمایش‌ها بوده است. عدم هماهنگی میان مطالعات نیز از دیگر چالش‌ها بود؛ چرا که محصولات مختلفی از کانابیس پزشکی آزمایش شده بودند. طول دوره مطالعات نیز کوتاه بود و طولانی‌ترین آن‌ها شرکت‌کنندگان را تنها به مدت ۱۲ هفته پیگیری کرده بود.

علاوه بر این، شرکت‌کنندگان نماینده کاملی از کل جمعیت مبتلایان به بی‌خوابی نبودند. زنان نزدیک به سه چهارم (۷۲٫۶۶ درصد) از شرکت‌کنندگان را تشکیل می‌دادند و اکثر افراد جوان بودند. دکتر لوئیس گارنانی، نویسنده ارشد پژوهش از بیمارستان ایتالیایی بوئنوس آیرس در آرژانتین، خاطرنشان کرد که شواهد ضعیف‌تر از آن است که بتوان نتیجه‌گیری قاطعی ارائه داد و پزشکان و بیماران باید با در نظر گرفتن این عدم اطمینان، شرایط فردی را مد نظر قرار دهند.