تفاوت لبخند کوتاهمدت و لبخند اجباری مکرر
پژوهشهای گذشته نشان دادهاند که حتی یک لبخند مصنوعی میتواند احساس شادمانی اندکی ایجاد کند. با این حال، پژوهش جدیدی به سرپرستی نیکلاس کولز، روانشناس و استاد دانشگاه فلوریدا، ابعاد متفاوتی از این موضوع را آشکار کرده است. نتایج این بررسی نشان میدهد که اگرچه یک لبخند کوتاه و آگاهانه میتواند خلقوحو را به میزان کمی بهبود بخشد، اما تکرار لبخند زدن تحت فشار و اجبار میتواند اثر عکس داشته باشد و فرد را غمگینتر و ناراحتتر کند.
کولز که پیش از این در بخش خدمات مشتریان یک شهربازی در فلوریدا فعالیت میکرد و به دلیل عدم توانایی در حفظ لبخند توبیخ شده بود، این تجربه شخصی را مبنای پژوهش خود قرار داد. او همراه با آنابل دانگ و ژوائو فرانسیسکو گوئس براگا تاکایاناگی، پژوهشی را طراحی کرد تا شرایط کاری در بخش خدمات مشتریان را شبیهسازی کند. این مطالعه در ۱ اکتبر در ژورنال روانشناسی اجتماعی تجربی منتشر شده است.
جزئیات آزمایش و نحوه ارزیابی شرکتکنندگان
در این آزمایش اینترنتی، ابتدا ۱۲۰۱ نفر ثبتنام کردند و دادههای مربوط به ۱۱۷۴ نفر در تحلیل نهایی قرار گرفت. برای شرکتکنندگان تصاویری با پیامدهای عاطفی مختلف به نمایش درآمد؛ برخی تصاویر جذاب مانند جوجهگربه و گل، و برخی دیگر تصاویر ناراحتکننده مانند سرقت و بدرفتاری با حیوانات بودند.
شرکتکنندگان بر اساس گروه تعیینشده، یا به طور آگاهانه لبخند میزدند یا اجازه میدادند چهرهشان حالت طبیعی داشته باشد. این تمرین یا یک بار یا ۱۰ بار تکرار شد. همچنین برای اعمال فشار، به نیمی از شرکتکنندگان هشدار داده شد که در صورت عدم اجرای درست دستورالعمل لبخند، ۲ دلار از پاداش ۶ دلاری آنها کسر خواهد شد، اگرچه در نهایت هیچ مبلغی از کسی کسر نشد و همه پاداش کامل دریافت کردند.
یافتههای پژوهش و معکوس شدن اثر لبخند
نتایج نشان داد که واکنشهای عاطفی افراد به تعداد تکرار لبخند و وجود فشار خارجی بستگی دارد:
- هنگام تماشای تصاویر ناخوشایند، یک بار لبخند زدن حتی با وجود هشدار جریمه مالی، خلقوو را تا حدی بهبود بخشید.
- با تکرار لبخند، اثر مثبت آن تضعیف شد و زمانی که تکرار لبخند با تهدید کسر پول همراه بود، این اثر مثبت به کلی از بین رفت.
- هنگام تماشای تصاویر خوشایند، لبخند زدن مکرر یا احساس فشار برای لبخند زدن، میزان شادمانی شرکتکنندگان را به سطحی پایینتر از افرادی رساند که حالت طبیعی چهره خود را حفظ کرده بودند.
- در شرایط تماشای تصاویر خوشایند، لبخند اجباری با افزایش احساس ناراحتی و خشم همراه بود.
پیامدهای سازمانی و فشار بر نیروی کار
این یافتهها علل پیامدهای منفی انتظارات سازمانی مبنی بر حفظ ظاهر خوشرو در طول روز کاری را توضیح میدهند. برای نمونه، سیاست شرکت تارگت که کارمندان را ملزم میکرد در فاصله مشخصی از مشتریان لبخند بزنند، با انتقادهای گستردهای مواجه شد. کولز معتقد است چنین الزاماتی مانع ابراز طبیعی احساسات افراد میشود و آزادی عاطفی هر دو طرف واکنش، یعنی کارمند و مشتری را محدود میکند.
به باور این پژوهشگر، تلاش بیش از حد برای ایجاد احساسات مثبت همواره نتیجه دلخواه را به همراه ندارد و شاید جامعه باید توجه بیشتری به رضایت ساده از وضعیت موجود داشته باشد تا جستجوی مداوم برای افزایش شادمانی.
